Khảo sát mùa vụ, họ đã làm như thế nào?


Thời gian gần đây, có rất nhiều thắc mắc xung quanh các công bố của các cơ quan tổ chức nước ngoài, như của Reuters, USDA hay thậm chí là 1 VPĐD nước ngoài nào đó, nói về mùa vụ và các thông tin mùa vụ Việt Nam.

Xem thêm: > USDA dự báo sản lượng cà phê Việt Nam niên vụ tới tăng 10%


Gần đây còn nổi lên chuyện các văn phòng đại diện “buôn bán nội địa” hay USDA nói thế này thế kia… Thôi thì thử làm 1 cuộc giải mã xem họ đã làm điều đó như thế nào ?

Đầu tiên, ta hãy thử tìm hiểu về cách họ thu thập thông tin, mà ở đây là cách 1 VPĐD nước ngoài đang làm.

Ai cũng biết cà phê Việt Nam bắt đầu từ tháng 10 của năm này và kết thúc vào tháng 9 của năm sau. Cái khác biệt đầu tiên cần phải phân biệt là các con số thống kê. Các công ty nước ngoài thống kê theo mùa vụ, như niên vụ này họ sẽ dùng cụm từ “niên vụ 2010-2011” còn các cơ quan thông kê của Việt Nam thì thống kê theo năm kế hoạch, từ tháng 1 cho đến tháng 12. Cho nên khi đọc các báo chí, các báo cáo thì các con số trong và ngoài nước chỏi nhau  ì xèo và dĩ nhiên một người không trong ngành đọc sẽ rất khó hiểu !

Về thông tin, các công ty nước ngoài bao giờ cũng để ý đến các thông tin sau đây, và sau đó họ đã sử dụng các thông tin này một cách rất hiệu quả trong việc kinh doanh.

1.Thời tiết : họ làm hẳn 1 bảng tính trong đó thống kê rõ về lượng mưa từng tháng (có công ty còn làm theo hàng tuần), số ngày nắng, cường độ chiếu sáng, đồ dài của các ngày nắng …

2.Tính sản lượng : tất nhiên họ không thể biết đích xác sản lượng nhưng con số mà họ đưa ra “luôn luôn gần đúng và có độ tin cậy rất cao”. Cách làm cũng rất đơn giản thôi – đó là đi.. hỏi nông dân và làm test sample.

Dĩ nhiên không thể ai cũng hỏi. Họ làm thế này, VN có khoảng 560,000 ha, một số ha ở vùng trọng điểm họ sẽ hỏi đại diện 2 nông dân, sau đó tổng hợp lại và sửa sai số  và… sẽ có 1 kết luận.

Test sample : cái này gọi là lấy mẫu để “kiểm tra lại” kết quả đã hỏi nông dân. Thông qua lấy mẫu như vậy có thể xác định “năng suất” và “chất lượng” một cách tương đối khi trái cà phê vẫn còn trên cành và còn xanh !

3.Họ sẽ tính “giá thành của 1 kg cà phê mà nông dân thực tế sản xuất được”. Cái này rất quan trọng vì khi mua bán, nếu bạn biết giá huề vốn của người bán thì người bán khó mà … nói thách !

Làm sao để tính giá thành? Họ cũng làm đơn giản thôi, bằng cách tính xem người nông dân bón phân gì? Bón bao nhiêu lần? Mỗi lần bao nhiêu? Hay tưới thế nào? Có sông suối hay không hay đào giếng ….  rồi từ đó ta sẽ có … giá thành. Tuy nhiên điểm khác biệt giữa 1 công ty nước ngoài tính giá thành và 1 anh công chức tính giá thành là : Công ty nước ngoài có tính luôn phần Live Cost (tạm hiểu như là tiền sinh sống hằng ngày của người nông dân) vào giá thành sản phẩm.

Giá thành này sẽ nói lên điều gì ? sẽ dễ có câu trả lời, nhưng với người mua thì họ quan tâm : nếu mua bao nhiêu thì người ta sẽ bán ? câu này dễ hay khó tùy vào các bạn suy nghĩ.

4.Sau khi có đầy đủ thông tin nói trên thì các Mister làm dự báo này sẽ đối chiếu vào “động thái mùa vụ” và “phong tục tập quán” của nông dân mình để “tạm tính” ra 1 kịch bản mua bán và lượng hàng mà nông dân sẽ bán vào những thời điểm nhất định nào đó…

5.Thông tin về tín dụng: nói về điều này có vẻ kì kì, nhưng rất quan trọng, trước đây nông dân VN hay “bán non” để lấy tiền mua vật tư nông nghiệp hay đơn giản mua gạo để nấu cơm ăn. Giờ cuộc sống thay đổi, nông dân ít người làm chuyện này… nhưng các đại lý và các kho mua bán thì vẫn có… nên cũng là 1 thông tin quan trọng.

Vì phạm trù này rất rộng, nên Vỹ tôi sẽ viết từ từ và viết theo sự phản hồi từ chính các bạn. Do đó nếu các bạn muốn, các bạn cứ phản hồi, tôi sẽ viết tiếp. Đây mới là phần I, phần về người nông dân, tôi sẽ viết tiếp phần II, phần về các công ty, các cơ sở chế biến…

Phạm Vỹ (Giacaphe.com)

13 phản hồi

  1. Cám ơn anh Vỹ! một bài viết rất thú vị đã mở mắt cho mình nhiều lắm! Cám ơn anh lần nữa… Đúng là dân trong ngành phân tích giá cả nông sản có khác.

  2. Chào anh PHẠM VỸ trưước hết tôi xin cám ơn anh vì bài viềt trên của anh viết rất hay và sâu sắc. Như nông dân VN mình thì ráng chịu khó một nắng hay sương, bán mặt cho đất bán lưng cho trời, hể tới mùa thì còn có cái ăn mà hết mùa thì lại đói. Vì sao vậy? theo như bài anh viết thì các công ty trong và ngoài nước họ dùng toán học tính tóan hết cho nông dân VN chúng ta rồi thật là tội nông dân VN quá đi thôi. Mong anh bỏ chút thời gian mà viết thêm cho nông dân VN hiểu. Chúc anh sức khoẻ và thành đạt.

  3. Hay quá anh P.Vỹ ơi. Mình là nông dân nhưng có ai ghi chép theo dõi thời tiết không nhỉ ? Để mà so sánh, dự đoán ấy mà. Có điều năm 2000-2001 giá cà phê có lúc dưới 4.000 đồng/kg, nông dân ta lỗ chổng vó. Vậy “nếu mua bao nhiêu thì người ta sẽ bán” có còn chính xác không anh nhỉ? Tuy vậy vẫn cảm ơn anh P.Vỹ cung cấp thông tin này để biết người ta đã làm gì để dự báo sản lượng của ta mà như anh nói là”luôn luôn gần đúng và độ tin cậy rất cao”. Hy vọng là chính xác để nông dân tui còn tính… găm hàng nếu dự báo mất mùa, bán sớm nếu ngược lại, phải không anh. Cũng hữu ích chứ đâu phải chỉ để phục vụ cho đầu cơ của họ không thôi như nhiều người vẫn thường tỏ ra bất bình với dự đoán của các tổ chức nước ngoài này. Cảm ơn anh nhiều.

  4. Xin hỏi anh Vỹ 1 câu : khi họ mua đã có giá cụ thể thì họ sẽ căn cứ vào đâu để phát giá bán , Cảm ơn các thông tin bổ ích của Anh . cuba.

  5. Chào A.Vỹ! Rất cám ơn anh đã có bài viết thực sự hay cho bà con. Hai năm qua tôi cũng đã đi khảo sát trên địa bàn Lâm Đồng về sản lượng coffee . Rất mong anh viết nhiều nhiều cho tôi và bà con cùng học hỏi.

  6. Mong bài của anh! cảm ơn anh!

  7. Chào A Vỹ.
    Cám ơn A nhiều vì mấy năm qua có mấy ông TÂY và 1 ông thông dịch người VIỆT đến nhà tôi hỏi đủ thứ, nào là nhà a làm mấy ha, năng suất mấy tấn/ha, bỏ phân gì, tưới tắm đầu tư cho một năm là bao nhiêu .v..v.
    Thì ra họ đi khảo sát mùa vụ.

  8. Tôi nhớ vào khoảng năm 2005 thì Olam cũng cho nhân viên kinh doanh đi khảo sát từng xã (không biết hiện nay còn không ) chắc là không có hiệu quả cao vì làm kiểu đó không chuyên nghiệp lắm (bắt nhân viên KD đi khảo sát). Luis làm việc này rất hiệu quả, họ có 1 đội ngũ đi khắp các nước trồng cà phê để khảo sát, tại Việt Nam cứ 3 tháng họ quay lại 1 lần, họ có la bàn đánh dấu, 3 tháng sau họ quay lại đúng hộ nông dân đó khảo sát tốc độ phát triển của quả cà phê, tình hình chăm sóc, mưa nắng … họ chia ra địa hình khảo sát rất đều vùng cao, thấp, trung bình. Một đoàn họ thường có 5 người Ấn Độ chia ra làm 4 nhóm, 1 trường đoàn, 3 nhóm đi nông dân, 1 nhóm đi đại lý, mỗi nhóm có 1 người Việt đi theo làm phiên dịch và hỏi các câu hỏi theo mẫu, đúng là khảo sát như vậy họ sẽ đoán được tương đối chính xác sản lượng cà phê mùa vụ mới, lượng tồn kho mùa vụ cũ, giá thành 1 kg cà phê… Nhưng chỉ có các công ty lớn mới đi khảo sát như vậy chứ như USDA hay 1 cơ quan nhà nước, ICO, Vicofa thì chẳng đi làm gì cho tốn công, họ chỉ ngồi đoán mò, tung tin nhảm nhí thôi, hoạ may thì trong Luis có nội gián ăn cắp số liệu bán cho ICO, USDA.

    • Vậy theo bác chỉ có mấy công ty như Olam, Luis, … mới lớn? Còn các cơ quan, tổ chức như USDA, ICO… là không lớn?!
      Hình như bác có vẻ thành kiến với cơ quan, tổ chức…?

  9. Chat với bạn Nông dân Cà-phê:
    Thì anh í là Olam chớ ai vào đây nữa.

    • Thì ra là vậy, tôi thấy rất mừng cho nông dân VN và cũng hơi thắc mắc tại sao nông dân thời bây giờ nhiều bạn có kiến thức chuyên môn ngoài lãnh vực nông nghiệp một cách đa dạng thế.

  10. Chào các bác. Ý tôi nói các tổ chức USDA, ICO không phải là lớn hay không lớn về quy mô mà tôi muốn nói đến các tổ chức (cứ cho là phi lợi nhuận như USDA, ICO…) làm việc khảo sát để đưa ra các dự đoán là không có hiệu quả, không có căn cứ, không chính xác như các công ty hoạt động vì mục đích lợi nhuận. Các bác biết đấy: một anh nhân viên nhà nước đi khảo sát thì họ chỉ đi qua loa, đi những chỗ dễ đi, chủ yếu khảo sát ở những quán nhậu, quán cà phê, chiều về thì vơ đại số liệu “ma” để báo cáo, làm ít hay nhiều, chính xác hay không thì họ cũng đã được lãnh lương từ đầu tháng rồi, còn các công ty nếu làm việc không có hiệu quả thì cúp lương ngay.
    Nông dân thời nay họ vô mạng tìn hiểu thì có một kho tàng kiến thức ở đó các bác ạ, nói với bác LHX biết là 100% tôi không là ở Olam đâu nhé, nông dân đích thực đấy, mới hôm qua đi xịt thuốc cỏ đau è vai đây này.

    • Hình như bác nông dân cà phê nhầm USDA với 1 tổ chức phi lợi nhuận nào thì phải? Bác cũng rành cách làm của họ!
      Bác mà Olam hả? Úi trời !

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: